Het zit er op! Na de zomer beginnen we weer met een nieuw seizoen catechisatielessen. Hartelijk dank aan alle catechisanten voor het meedoen.

Voor nu iedereen Gods zegen gewenst in het catechisatie-vrije seizoen.

Omdat we deze website-ruimte in de zomer toch niet gebruiken, benutten we het om de 'nota samenwonen' van de kerkenraad beschikbaar te stellen. Zie hieronder.

ZJCvH en KFD

Klik op je dominee om naar de les van de week te gaan:

Nota over samenwonen

Inleiding

De kerkenraad van de Gereformeerde Kerk (vr.) in Wezep wil een onderwijzend signaal afgeven over ongehuwd samenwonen. Het is in Nederland heel gewoon geworden om niet direct officieel te trouwen als je gaat samenwonen. Als christenen willen we het huwelijk, als instelling van God, in ere te houden. Het huwelijk is immers het wondermooie geschenk van God aan mensen, waarin we zijn trouw en de relatie tussen Christus en zijn gemeente op een unieke manier mogen weerspiegelen. Voor de nieuwe generatie is het echter niet zonder meer duidelijk wat het probleem van ongehuwd samenwonen is. Wellicht ten overvloede: het gaat in deze nota over samenwonen als man en vrouw in een seksuele relatie, zonder elkaar officieel en publiek trouw voor het leven te beloven.

Vooraf is nog een opmerking op z’n plaats. Gemeenteleden die worden aangesproken op hun keuze om ongehuwd samen te wonen wijzen er vaak op dat anderen wezenlijk hetzelfde doen maar er (schijnbaar) niet op aangesproken worden. Met name diegenen die net als zij voordat ze getrouwd zijn al wel seksuele gemeenschap hebben, hoewel ze niet openlijk samenwonen. En diegenen die, al zijn ze wel getrouwd, mogelijke beëindiging van hun huwelijk in de toekomst als optie zien. Terecht wijzen ze daarop. Wezenlijk gaat het om hetzelfde kwaad.

In deze nota proberen we te benoemen wat er zondig is aan ongehuwd samenwonen, dragen we enkele bijbelgegevens aan ter ondersteuning van gesprekken hierover, lichten we toe op welke manier we het samenwonen willen tegengaan en zeggen we nog iets over kerkelijke huwelijksbevestiging na samenwonen.

Bezwaren tegen ongehuwd samenwonen

Wat is er zo verkeerd aan samenwonen? Hoewel de motieven om ongehuwd te gaan samenwonen heel divers zijn, komt uiteindelijk deze keuze toch altijd op hetzelfde neer (afgezien van overmachtsituaties). De keuze voor ongehuwd samenwonen betekent dat je of de belofte van levenslange liefde en trouw (nog) niet wilt doen, of dat je de toegevoegde waarde van familie, overheid en kerk als getuigen niet ziet.

Sommigen zien wel heel goed de toegevoegde waarde van het officiële huwelijk boven samenwonen. Ze hebben dan ook het voornemen om later wel te trouwen. Maar ze willen daarmee nog wachten. Het kwaad zit dan hierin dat je bewust de mogelijkheid opent om je seksuele relatie te beëindigen. Dat is ontrouw. Wie aanvaardt dat de ander zich geheel (tot en met seksuele eenwording) aan je geeft, is als christen verplicht dit met levenslange trouw te beantwoorden. De Schepper stelde het huwelijk in als ring van trouw om de intieme liefde. Alleen binnen het huwelijk mogen man en vrouw zich volledig aan elkaar geven. In dit geval is samenwonen zonde tegen het zevende gebod, omdat je de weg baant voor ontrouw.

Anderen willen juist wel in levenslange liefde en trouw samenwonen. Onontkoombaar miskennen zij daardoor de meerwaarde van het officiële huwelijk. Trouwen voegt volgens hen immers niet wezenlijks meer toe. In dat geval is samenwonen zonde tegen het vijfde gebod, omdat je de rol van gezagsdragers in jouw leven miskent.

In gesprekken over samenwonen merk je vaak dat het heen en weer schuift. Het ene moment wordt benadrukt dat ze elkaar volledig trouw beloofd hebben en het officiële trouwen als nutteloos beschouwen, waarmee ze, passend in deze tijd van individualisme, de door God gegeven gezagsdragers onteren. Het andere moment benadrukken ze dat ze op een later moment door te trouwen nog wel iets wezenlijks hopen toe te voegen aan hun relatie, waarmee ze impliciet een slag om de arm nemen in hun trouw aan hun partner tot dat moment.

In werkelijkheid is ook in de tweede situatie de trouw in het geding. Ook al is de eigen beleving dat hun prive-trouwbelofte heel oprecht en voor Gods ogen gedaan is en zijn ze er van overtuigd dat het officieel maken er niets aan toevoegt. De realiteit blijft dat een trouwbelofte onder vier ogen zwakker is dan een officieel huwelijk ten overstaan van familie, overheid en kerk (en zelfs die is helaas al zo vaak niet sterk genoeg om ontrouw te voorkomen).

Bijbelse gegevens

Ter ondersteuning van het gesprek kunnen de volgende bijbelse gegevens dienen.

Bij de instelling van het huwelijk, bij de schepping van de vrouw, staat geschreven: “Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt” (Gen 2:24, Mat 19:5, Mar 10:7, 1 Kor 6:16, Efe 5:31). Hieruit concluderen wij dat de lichamelijke eenwording alleen binnen het officiële huwelijk thuis hoort. We lezen ook dat het “beter is te trouwen dan te branden van begeerte” (1 Kor 7:9). En in Heb 13:4 staat de vermaning “Houd het huwelijk in ere”, terwijl in de griekse samenleving van toen de diversiteit aan seksuele relaties niet minder groot was dan in onze samenleving vandaag.

Uit Deut 22 blijkt dat normaal gesproken de eerste huwelijksnacht een bewijs van maagdelijkheid tot aan die nacht moest kunnen opleveren. En van Izaak, Jakob, Boaz en Jozef lezen we dat ze niet met hun bruid sliepen vóór de huwelijkssluiting.

In 1 Tess 4:4 worden de heiligen opgeroepen om hun lichaam te heiligen en in eerbaarheid te beheersen. En het Hooglied, waarvan het refrein de bezwering is om de liefde niet te prikkelen vóór het juiste moment, prijst het meisje dat als een muur is en niet als een deur (8:9), zolang ze nog niet getrouwd is.

Hoe verder?

Op welke manier willen we het samenwonen tegengaan?

Allereerst door onderwijzende gesprekken. Gesprekken waarin we heel goed willen luisteren naar de motieven van hen die samenwonen. Het kan namelijk zijn dat men samenwoont zonder dat men doorheeft dat de Heer het ongehuwd samenwonen verbiedt. In dat geval is onderwijs nodig. Het kan ook zijn dat men weldegelijk doorheeft dat het ongehuwd samenwonen verkeerd is. In dat geval is vermaan op zijn plaats.

Hoewel de motieven om samen te wonen heel divers kunnen zijn, zullen de gesprekken toch steeds om hetzelfde punt draaien. Namelijk om het punt dat de Heer seksuele gemeenschap heeft gekoppeld aan het huwelijk.

Wanneer gemeenteleden – na onderwijs en vermaan – ongehuwd blijven samenwonen,  zal de kerkenraad in de regel moeten overgaan tot afhouding van het avondmaal.

Ons gebed is dat deze onderwijzing en tucht genezend zal werken en het kwaad van het samenwonen in de gemeente zal tegengaan.

Kerkelijke huwelijksbevestiging na samenwonen

Tenslotte over kerkelijke huwelijksbevestiging na samenwonen.

Aan een bruidspaar de kerkelijke huwelijksbevestiging weigeren willen we niet als tuchtmiddel gebruiken. Juist huwelijken die al niet sterk beginnen kunnen kerkelijke huwelijksbevestiging goed gebruiken. Aan de gemeente moet dan ook duidelijk zijn dat zo’n huwelijksbevestiging niet inhoudt dat we alle keuzes goedkeuren die daarmee of daaraan voorafgaand gemaakt worden.

Alleen wanneer er bezwaar is tegen het huwelijk (wanneer we dus van oordeel zijn dat de keuze om dit huwelijk aan te gaan verwerpelijk is) of wanneer één van beiden niet oprecht de christelijke huwelijksbelofte kan afleggen (met name de belofte om overeenkomstig het evangelie te leven in je huwelijk) is kerkelijke huwelijksbevestiging onmogelijk.

Wel zal er besef van schuld moeten zijn over de keuze om te gaan samenwonen, voordat in oprechtheid de christelijke huwelijksbelofte gedaan kan worden. Deze schuldbelijdenis zal ook aan de gemeente bekend worden gemaakt om haar in staat te stellen vrijmoedig als getuige bij het huwelijk te kunnen optreden.

Wezep, mei 2011

Literatuurtip voor ouderlingen:

-      L.G. Compagnie, Echt samen: gedachten over trouwen en samenwonen op grond van de bijbel en de praktijk. Amsterdam: Buijten en Schipperheijn, 1997.